
de Volkskrant
3 september 2019 dinsdag
Section: V Opening; Blz. 2
 ENITH VLOOSWIJK
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: kennis van de Nederlandse grammatica is sterk gedaald onder vwo-scholieren.
Van wie komt die claim?
Het is treurig gesteld met de kennis van de Nederlandse grammatica onder vwo-scholieren. Dat staat in een NOS-bericht van afgelopen week, dat verschillende media overnamen. Een onderzoek van de Universiteit van Gent zou deze dramatische neergang hebben aangetoond.
Klopt het?
Het onderzoek betreft een afstudeerverslag uit 2018. Een student liet 268 Vlaamse en 94 Nederlandse vwo-scholieren in het eindexamenjaar een toets maken met opgaven op het gebied van spelling en grammatica. Bij de grammaticavragen moesten de scholieren woordsoorten en zinsdelen benoemen. De Nederlandse leerlingen benoemden gemiddeld 37 procent van de woordsoorten goed en deed 11 procent van de zinsontledingen goed. 

Dezelfde test was tien jaar eerder ook al afgenomen bij eindexamenleerlingen op dezelfde scholen. Toen waren de gemiddelde scores ook al niet om over naar huis te schrijven, maar wel hoger: 44 en 28 procent. 

Het probleem is dat de steekproef van de Gentse student erg beperkt is: van de ruim 38 duizend vwo'ers die in 2018 eindexamen deden, namen slechts 94 deel aan het onderzoek. Zij zaten bovendien niet op willekeurige scholen in Nederland. 

Leerlingen van dezelfde school lijken in de regel nogal op elkaar, zegt Kees de Glopper, hoogleraar taalbeheersing van het Nederlands aan de Rijksuniversiteit Groningen. Om iets zinnigs over de totale populatie te kunnen zeggen was een grotere, willekeurige steekproef nodig geweest. 

Filip Devos, hoofddocent Nederlands aan de Universiteit van Gent en begeleider van de afstudeerder, erkent dat de steekproef beperkt is. 'Nederlandse scholen waren ook niet happig om aan dit onderzoek deel te nemen.' 

Daar komt bij dat het onderzoek alleen gemiddelde scores vermeldt. Vooral bij een kleine steekproef is het belangrijk iets te weten over de spreiding van de resultaten: uitschieters kunnen het gemiddelde danig beïnvloeden. Om te bewijzen dat het gaat om een stevige neerwaartse trend, zijn bovendien meer meetmomenten nodig. 

Ook vakdidacticus Theo Witte van de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker Lut Colman van het Instituut van de Nederlandse taal zijn sceptisch over de reikwijdte van het onderzoek. Wel denken beiden op basis van hun eigen ervaringen dat er wel degelijk sprake kan zijn van een niveaudaling. 'In Nederland gaat veel tijd zitten in het trainen van de leesvaardigheid, omdat het centraal eindexamen dit toetst', zegt Witte. 

Betrouwbare landelijke gegevens over de grammaticakennis van vwo'ers zijn lastig te vinden. Als er al sprake zou zijn van een niveaudaling is het volgens De Glopper onwaarschijnlijk dat die zo drastisch zou zijn. 'Het Nederlandse onderwijs verandert niet zo snel dat dit zou leiden tot zulke grote dalingen.'
Eindoordeel
Het Gentse onderzoek bevat geen bewijs dat de kennis van grammatica van Nederlandse vwo-scholieren is gedaald.

, , 

